गुरु महिमा मराठी निबंध | guru mahima essay in marathi

गुरु महिमा मराठी निबंध | guru mahima essay in marathi


नमस्कार मित्र-मैत्रिणींनो आज आपण
गुरु महिमा मराठी निबंध बघणार आहोत. आषाढ महिना आला की, वारकऱ्यांना 'पंढरी'ला जाण्याचे वेध लागतात. विठोबाच्या दर्शनाची ओढ त्यांना 'तहानभूक-ऊन-पाऊस सगळ्यांकडे दुर्लक्ष करून घेऊन जाते पंढरपूरला.' त्यानंतर एकादशी पाठोपाठ येते ती, 'गुरू पौर्णिमा.' भारतीय संस्कृतीचे 'गुरुणाम् गुरू' महर्षी व्यास यांना या दिवशी आपण प्रथम वंदन करतो.




'व्यास' = वि+आस म्हणजेच विस्तार – व्यापून टाकणे. वाढवीत जाणे, विकास करणे. आपला सर्वांगीण विकास साधणे. त्यासाठी या महाज्ञानी पुरुषाला आपण वंदन करीत असतो. महर्षी व्यास हे आपले सद्गुरू. म्हणून 'गुरुपौर्णिमा' हा दिवस गुरूंचे कृतज्ञतापूर्वक स्मरण करण्याचा दिवस.



'गुरू' म्हणजे 'अज्ञानरूपी अंधकार' दूर करणारा. गुरू हे निर्लेप, निःस्वार्थी आणि ज्यांना आत्मतत्त्वाचा स्पर्श झाला आहे, असे असतात. आपल्या ज्ञानाचा त्यांना जरादेखील अहंकार नसतो. चांगला शिष्य जसा चांगल्या गुरूंच्या शोधात असतो. तसेच गुरूदेखील सच्छिष्यांच्या शोधात असतात. गुरू-शिष्यांचे हे नाते सर्व नात्यांमध्ये मानवीसंबंधातील सर्वोत्कृष्ट नाते आहे.


कारण त्यात पराकोटीचा निखळपणा, प्रामाणिकपणा असतो. चांगले गुरू हे शिष्यांना ज्ञानाभ्यासासाठी प्रेरित करतात. दीपस्तंभाप्रमाणे मार्गदर्शन करीत असतात. गुरू हे 'आपुल्यासारिखे करिती तात्काळ.' करणारे असतो. म्हणजे परिसापेक्षा श्रेष्ठ असतो.


परीस लोखंडाचे सोने करतो, परंतु गुरू हे शिष्याला 'परीस'च बनवितात. साधना, अभ्यास, कृती कशी करावी याचे सोदाहरण स्पष्टीकरण करतात. शिष्यातील उणिवा, कमतरता कमी करण्याचा प्रयत्न करीत असतात. चुका झाल्या तरी अतिशय सांभाळून सौम्य भाषेत पटवून देऊन दुरुस्त करतात. 




आपल्या शिष्याचे आयुष्य प्रवाही-निर्मितीशील-जिवंत बनवितात. प्रसंगी गुरू हा परमेश्वरापेक्षाही श्रेष्ठ असतो. कारण त्याच्यापर्यंत पोहोचण्याची वाट हा 'गुरू'च दाखवितो. "गुरू गोविंदसे श्रेष्ठ !" म्हणूनच म्हणतात.



द्रोणाचार्य-एकलव्य, रामकृष्ण परमहंस-विवेकानंद, शिवाजी महाराज-समर्थ रामदास, निवृत्तीनाथ-ज्ञानेश्वर, गोपाळकृष्ण गोखले-महात्मा गांधी अशा अनेक गुरु-शिष्यांच्या जोड्या अमर झाल्या आहेत. श्रीकृष्ण व अर्जुनाची जोडी तर भारतीय संस्कृतीचा आदर्श मानली जाते.



हे गुरुशिष्यांचे संबंध आदर्श असतील तर त्यातील सामर्थ्य व यशप्राप्तीही मोठी असते. एकच अशी 'गुरू' ही व्यक्ती आहे, की जी नेहमी शिष्यावर 'वरदहस्त' ठेवते, त्यासमोर हात पसरत नाही. उलट आपल्यापेक्षा शिष्य मोठा व्हावा हीच अपेक्षा करते. म्हणूनच "शिष्यादिच्छेद पराजयम्' असे म्हटले जाते.




भारतीय संस्कृती ही जगातील 'सर्वोच्च संस्कृती' मानली जाते. कारण म्हणजे तिच्यातील सर्वांत मोठा गुण म्हणजे 'कृतज्ञता भाव'. आपण म्हणूनच आपल्याला दुसऱ्याकडून मग ते निसर्गातून असो किंवा व्यक्तींकडून किंवा प्राणिमात्रांकडून काहीही प्राप्त होऊ दे. आपण त्यांच्याविषयी कृतज्ञतेने वागतो. त्यापुढे नम्र होतो, 




त्यांची पूजा करतो. मग ते सूर्य, चंद्र, नदी, पाणी, आकाश, हवा, वृक्ष, फुले, पाने, फळे असतो किंवा सर्प, नाग, पशू-पक्षी असोत त्यांची त्यावेळी सणासुदीला पूजा करतोच. त्यांना गुरू मानतो कारण निसर्गातील प्रत्येक गोष्ट - वस्तू आपल्याला काही ना काही शिकवीतच असते.


देतच असते. म्हणून प्रत्येक गोष्ट आपला गुरू असते. 'गुरू'ला ज्याप्रमाणे रूप-गुण-स्वरूप यांचे बंधन नसते, तसे त्याला वयाचेही बंधन नसते. छोटीशी मुक्ता ही १४शे वर्षांच्या चांगदेवांची गुरू बनते. नामदेवांचे गुरू विसोबा खेचर बनतात, सख्खा भाऊ निवृत्तीनाथ ज्ञानदेवांचे गुरू बनले.अशाप्रकारे कितीही मोठे ज्ञानी, बुद्धिमान लोक असले 


तरी त्या ज्ञानाला बुद्धीला योग्य मार्ग दाखविणारा गुरू असावा लागतो. चूकभूल करणाऱ्याला सांभाळून घेऊन दिशा दाखवणारा असावाच लागतो. म्हणूनच 'गुरू' हा सर्वत्र आहे.

गुरुर्ब्रह्मा, गुरुर्विष्णू, गुरुर्देवो महेश्वरा। .
 गुरुक्षिात् परब्रह्म तस्मै श्री गुरवे नमः ।।

मित्रांनो तुम्‍हाला हा निबंध कसा वाटला हे  तुम्‍ही कमेंट करून सांगु शकता . धन्‍यवाद